Trójkąt
Model stworzony przez psychoterapeute Stephena Karpmana. Ogólne założenia modelu są proste. Każdy wierzchołek trójkąta reprezentuje następujące role: oskarżyciel, ofiara, wybawiciel. Ten układ możemy bardzo często zaobserwować w naszych relacjach zarówno w życiu prywatnym jak i zawodowym.
Ofiara jest bezsilna, czuje się bezradna wobec „wydarzeń”, „przykrości” jakie ją spotkały. Ofiara nie bierze odpowiedzialności i nie ma siły aby wydostać się z sytuacji jaka ją spotkała.
Wybawiciel stara się pomóc ofierze bez względu na własne potrzeby. Często motywowany poczuciem winy sprawia że ofiara jest od niego zależna.
Oskarżyciel obwinia ofiarę i często krytykuje zachowanie wybawiciela. Jest nie miły dla ofirary i poszukuje winnych.
Oskarżyciel
„to twoja wina”
„sam jesteś winny swojej sytuacji”
- Dominuje
- Krytykuje
- Obwinia i wskazuje palcem
- Gniewny ton rozmowy
Ofiara
„czemu mi się to przytrafia”
„co ze mną nie tak”
- zawstydzony
- niezrozumiany
- nie podejmuje decyzji
- nie podejmuje działań aby rozwiązać problem
Wybawiciel
„potrzebujesz moeje pomocy”
„pomogę ci i naprawie twoje błędy”
- czuje zwiazany z ofiarą
- pomaga bez względu na chęci
- ratując poprawia samoocene
Jeśli prowadzicie projekty i zarządzacie zespołami to wcześniej czy później będziecie na spotkaniu gdzie będziecie w stanie zaobserwować podobne zachowania. Wilokrotnie byłem świadkiem rozmów w stylu:
Manager1: Dlaczego tego nie dowieźliści
Team Leader1: To przez to że zespół X nie dowiózł swojej części, nic nie mogliśmy zrobić.
Team Leader2: To przez te wymagania, my nie wiedzieliśmy że to jest tak pilne, nie wiedzieliśmy co trzeba zrobić.
Manager2: To nie ich wina że nie dostali wymagań, dobrze wiemy że zespół jest młody i nie jest wstanie pracować bez dobrej specyfikacji.
Takie rozmowy są mało produktywne i nic najczęsciej nie wnoszą do sytuacji. Z punktu widzenia biznesu i organizacji są w dodatku drogie (jeśli policzymy czas spędzony na takim spotkaniu). Na to co się już stało nie mamy żadnego wpływu i obwinianie innych nie przyniesie rozwiązania problemu.
Ucieczka
Mając świadomośc co się dzieje możemy w zmienic dynamikę i narrację spotkania tak aby uzyskać żądany efekt. Będzie to wymagało od wszystkich uświadomienia sobie wpływu jaki ich wypowiedzi mają na innych oraz na całą sytuację. Zawsze zakładam że wszyscy pracujemy w celu zapewnienia sukecu organizacji dla któej pracujemy. Wiara w to że dążymy do roziązania problemu razem pozwala uniknąć rozmyślań na temat motywów działań.
Przy takim założeniu możemy zatrzymać się na chwilę i spróbować zmienić nrracje spotkania. Aby osiągnąć sukces każdy z uczestników powinien zmienić swoja rolę.
Oskarżyciel przyjmuje bardziej asertywną rolę która pozwoli pozostałym mówić o faktach. Jest wymagający, mówi o oczekiwaniach i stawia granice jednak nie kosztem innych uczestników spotkania.
„Chciałbym usłyszeć co się stało. Proszę opisz mi to w ciągu następnych pięciu minut”
„Jakie są fakty i jak wyglądała sekwencja zdarzeń”
Ofiara powinna nauczyć się jak rozwiązywać własne problemy i jak prosić o pomoc innych. Z ofiary staje się osobą która przetrwa i jest w stanie poradzić sobie ze swoimi problemami. Musi uświadomić sobie czego potrzebuje aby odnieść sukces i podjać działania w tym celu.
Wybawiciel powinien unikać niesienia pomocy innym za każdym razem. Musi on przyjąć rolę coacha aby pomóc ofierze nauczyć się rozwiązywać swoje problemy. Musi uświadomoć sobie, że rozwiązując problemy za ofiarę sprawia że nie ma ona woli do działania i samodzielnego rozwiązywania probelmów.
„Uda ci się rozwiązać ten problem samemu”
„Jakie widzisz drogi rozwiązania teog problemu”
Leave a Reply